به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه قرآن و حدیث، در همایش علمی "مدرسه اصولی حله" که با مشارکت و همکاری پژوهشگاه قرآن و حدیث و مرکز تراث حله وابسته به عتبه عباسیّه در روز دوشنبه 20 بهمن ‌ماه 1404 در سالن اجتماعات مرکز تراث حله عراق برگزار شد دکتر مهدی نصرتیان اهور؛ دانشیار دانشگاه قرآن و حدیث به عنوان یکی از سخنرانان این جلسه با طرح موضوع «کاربست داده‌های علم اصول در تحلیل آیه اولی الامر از منظر علامه حلی» در این همایش گفت: تحلیل موضوع حاضر در ساختار متشکل از پنج محور امکان پذیر است.

وی افزود: در محور اول، علامه در تحلیل آیه اولی الامر و استفاده عصمت از آن به اطلاق امر در آیه اطیعوا تمسک جسته است. مقصود از این اطلاق معنای اصطلاحی نیست بلکه این اطلاق به عموم بر می گردد و گویا مقصود از این اطلاق همان قاعده ای است که در علم اصول به حذف متعلق مشعر به عموم است معروف و مشهور گردید. اگر چنین تحلیلی پذیرفته نشود از جهت نتیجه نه تنها خللی رخ نمی دهد بلکه یک روش به روش های استفاده شده در تحلیل آیه از سوی علامه افزوده خواهد شد و تمسک به عموم در کنار تمسک به اطلاق خواهد بود.

ایشان در تبیین محور دوم اظهار داشت: قاعده استحاله اجتماع امر و نهی از جمله قواعدی اصولی است که در تحلیل آیه مذکور از سوی علامه استفاده شده است. اگر امام معصوم نباشد و دستور خطا بدهد نباید از او تبعیت کرد پس امر به تبعیت و نهی از تبعیت صورت گرفته است. امر به لحاظ دلالت مطابقی آیه و نهی به لحاظ حکم عقلی پس امر به تبعیت از امام و نهی از تبعیت ایشان در موارد خطا اجتماع امر و نهی را به دنبال دارد که محال است.

دکتر نصرتیان اهور در بیان محور سوم، به بهره گیری علامه از قاعده وحدت سیاق گریزی زد و گفت: در مورد خداوند خطا معنا ندارد و اطاعت از وی مطلق است پس در امام نیز چنین است در نتیجه امام در امر و دستور و فعلش خطا ندارد که همان عصمت است.

عضو هیات علمی دانشگاه قرآن و حدیث درباره محور چهارم اظهار داشت: تحلیل مفاد وجوب و امر و مولفه های دخیل در آن یکی از قرائن اصولی دیگری است که در تحلیل آیه از سوی علامه به کار رفته است. وی در بخشی از استدلال خود در تعیین مصداق اولی الامر می گوید مقصود از آن نمی تواند همه مومنان باشد زیرا لازم می آید هر فردی مکلف باشد از خودش تبعیت کند و در واقع هر فردی هم مطیع باشد هم مطاع هم آمر باشد هم مامور و چنین امری محال است.

ایشان در تبیین محور پنجم گفت: گاهی نیز علامه به سبک استدلال جدلی و بر مبنای معتزله و برای اینکه بگوید شما بر اساس مبنای خود باید عصمت امام را بپذیرید از تحلیل رابطه وجوب با مصلحت نفس الامری بهره می گیرد. ایشان می گوید خداوند متعال در آیه اطیعوا وجوب اطاعت اولی الامر را بیان کرده است. وجوب همیشه مشروط بر آن است که فعل مشتمل بر مصلحت باشد. اگر غیر او بتواند در جایگزین وی شود و در مصلحت و امکان و ... هم رتبه او باشد به طوری که یکی مزیتی بیشتر از دیگری نداشته باشد نباید وجوب مذکور عینی باشد بلکه باید وجوب تخییری باشد در حالی که ظاهر آیه و اطلاق آن دلالت بر تعیین می کند.

لازم به ذکر است همایش علمی "مدرسه اصولی حله" با مشارکت و همکاری پژوهشگاه قرآن و حدیث و مرکز تراث حله وابسته به عتبه عباسیّه در تاریخ 20 بهمن ‌ماه 1404 در شهر حله عراق برگزار شد. در این رویداد علمی با حضور استادان و پژوهشگرانی از ایران و عراق، به بررسی میراث اصولی حله پرداخته شد.

عناوین برخی از مقالات که در این همایش علمی ارائه شد به قرار ذیل می باشد:

1) کاربست داده‌های علم اصول در تحلیل آیه اولی الامر از منظر علامه حلی

دکتر مهدی نصرتیان اهور

2️)  کاربست اندیشه‌های اصولی محقق حلی در نظام‌سازی اخلاقی: واکاوی کتاب «معارج الأصول»

دکتر محمدامین خوانساری

3️) نقش اندیشه‌های اخلاقی در اجتهادات مدرسه اصولی حله

 حجت‌الاسلام دکتر سیدمحمدباقر میرصانع

4️) روش‌شناسی علامه حلی در تشخیص موضوعات فقهی

حجت‌الاسلام دکتر سیدمحمدحسن حکیم و آقای یاسر خانی

5️) تأثیر مدرسه حدیثی-اصولی حله بر مدرسه حدیثی بحرین

دکتر مهدی سلیمانی آشتیانی

6) بررسی تطبیقی مدرسه اصولی حله و تأثیر آن بر مدرسه اصولی معاصر

آقای سیدمصطفی شرافت

دریافت اخبار و برنامه های پژوهشگاه قرآن و حدیث در پیام رسان ایتا

https://eitaa.com/quran_hadith