به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه قرآن و حدیث، حجت الاسلام دکتر علیرضا بهرامی؛ استادیار دانشگاه صنعتی امیرکبیر و عضو انجمن کلام  اسلامی حوزه در سمینار علمی "تراث امامیه بصره تا پایان قرن پنجم" که با مشارکت و همکاری پژوهشگاه قرآن و حدیث و مرکز تراث بصره وابسته به عتبه عباسیّه در روز شنبه 13 دی ‌ماه 1404 در سالن اجتماعات مرکز تراث بصره عراق برگزار شد به عنوان سومین سخنران با طرح موضوع «آراء کلامی اصحاب اجماع اهل بصره» با اشاره به جایگاه رفیع اصحاب اجماع نزد ائمه علیهم السلام، فعالیت‌های کلامی این شخصیت‌ها را در جغرافیای بصره مورد واکاوی قرار داد و گفت: هرچند بصره در تاریخ کلام امامیه به عنوان یک مدرسه برجسته حدیثی-کلامی شناخته نمی‌شود، اما مهاجرت گروهی از اصحاب خاص ائمه، به‌ویژه اصحاب اجماع، در اواسط قرن دوم هجری، پویایی و حیات علمی ویژه‌ای به این شهر بخشید.

 

وی افزود: داده‌های تاریخی نشان‌دهنده عمق مباحث کلامی در این منطقه است؛ موضوعاتی همچون تأویل آیات، نص بر امامت اهل‌بیت علیهم السلام ، منابع علم امام و شناخت امام پس از امام از جمله محورهای اصلی این جریان بوده است.

 

ایشان اظهار داشت: حضور این بزرگان در بصره منجر به شکل‌گیری جریانی حدیثی، موثق و روشنگر شد که در تقابل علمی با جریان‌های مخالف و پاسخگویی به شبهات، زیرساخت‌های تعالیم اصیل اهل‌بیت علیهم السلام را در بصره تثبیت کرد.

 

این پژوهشگر حوزه کلام در ادامه به تحلیل نقش سه تن از اصحاب اجماع پرداخت و گفت: یکی از شخصیت ها، فضیل بن یسار نهدی است تحلیل محتوایی روایات او نشان‌دهنده انطباق کامل آرای او با جریان «متکلمان نص گرا» است که در روش کلامی خود مطابق الگوی فقهی عمل می کرد.

 

وی افزود: یکی دیگر از شخصیت ها، حماد بن عیسی است که حضور او فصل جدیدی از تعالیم کلامی را در بصره گشود. اگرچه برخی او را به غلو متهم کردند، اما روایات او (مانند احادیث طینت) مرزهای معرفتی شیعه در بصره را جابه‌جا کرد. ابان بن عثمان نیز به عنوان حلقه وصل میان بصره و کوفه عمل می کرد. تنوع موضوعات کلامی در روایات او، به‌ویژه در حوزه‌های تأویلی و تاریخی، نشان‌دهنده بلوغ و نظریه‌پردازی در مدرسه کلامی بصره است.

 

لازم به ذکر است سمینار علمی "تراث امامیه بصره تا پایان قرن پنجم" با مشارکت و همکاری پژوهشگاه قرآن و حدیث و مرکز تراث بصره وابسته به عتبه عباسیّه در روزهای جمعه و شنبه ۱۲ و ۱۳ دی‌ماه در شهر بصره عراق برگزار شد. در این رویداد علمی با حضور استادان و پژوهشگرانی از ایران و عراق، به بررسی میراث علمی و فرهنگی شیعیان بصره تا پایان قرن پنجم هجری پرداخته شد. 

 

عناوین برخی از مقالات که در این سمینار علمی ارائه شد به قرار ذیل می باشد:

1) اعتبارسنجی روایات فقهی حسن بن محمد بن جمهور العمی بصری.

حجت ‌الاسلام دکتر حیدر مسجدی

 

2) بازخوانی تشیع اعتقادی در بصره تا دوران امام سجاد (علیه السلام).

حجت‌الاسلام دکتر سیدعلی حسینی‌زاده

 

3) استراتیجیات کتاب الإمام الحسن لزعماء البصره.

دکتر جواد کاظم النصرالله

 

4) دور علماء الشیعة الإمامیة فی البصرة فی علوم القرآن والتفسیر – أنموذجاً.

دکتر شاکر سعدی

 

5) آراء کلامی اصحاب اجماع اهل بصره.

حجت ‌الاسلام دکتر علیرضا بهرامی

 

6) شعرای امامیه در بصره و نقش آنان در ترویج مذهب اهل بیت تا پایان قرن پنجم.

حجت ‌الاسلام دکتر سیداکبر موسوی تنیانی

 

7) القضیة المهدویة فی التراث البصری.

دکتر شکری ناصر عبدالحسن

 

8) خطاب المظلومیة والإحیاء بوصفه سردیة.

علی مجید البدیری

 

9) نقش شیعه در توسعه علوم قرآنی تا پایان قرن پنجم.

دکتر عبدالمجید اعتصامی

 

10) عبدالعزیز بن یحیی الجلودی و فعالیت‌های علمی شیعیان تا پایان قرن پنجم.

حجت ‌الاسلام  دکتر شعبان نصرتی

 

11) تراث فقهی و تفسیری حماد بن عیسی البصری.

 دکتر ریاض عبدالرحیم الباهلی

 

دریافت اخبار و برنامه های پژوهشگاه قرآن و حدیث در پیام رسان ایتا

https://eitaa.com/quran_hadith