نشست علمی «کاربست اندیشههای اصولی محقق حلی در نظامسازی اخلاقی: واکاوی کتاب «معارج الأصول» برگزار شد
برگزاری همایش علمی "مدرسه اصولی حله" با مشارکت و همکاری عتبه مقدسه عباسیه، مرکز تراث حله و پژوهشگاه قرآن و حدیث
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه قرآن و حدیث، در همایش علمی "مدرسه اصولی حله" که با مشارکت و همکاری پژوهشگاه قرآن و حدیث و مرکز تراث حله وابسته به عتبه عباسیّه در روز 20 بهمن ماه 1404 در سالن اجتماعات مرکز تراث حله عراق برگزار شد دکتر محمدامین خوانساری؛ استادیار پژوهشگاه قرآن و حدیث به عنوان یکی از سخنرانان این جلسه با طرح موضوع «کاربست اندیشههای اصولی محقق حلی در نظامسازی اخلاقی: واکاوی کتاب «معارج الأصول» در این همایش گفت: بر اساس یافتههای این مطالعه، دانش اصول فقه تنها ابزاری برای استنباط احکام شرعی نیست، بلکه میتواند به عنوان «روش استنباط ارزشهای عملی انسان» و چارچوبی روشمند برای نظاممندسازی اخلاق اسلامی عمل کند
وی افزود: در پژوهشی که با تمرکز بر آرای محقق حلی انجام شد نشان میدهد که چگونه میتوان اخلاق را از سطح توصیههای پراکنده به یک نظام پویا و عقلانی ارتقا داد.
ایشان اظهار داشت: دستاوردهای کلیدی این پژوهش را می توان در چهار محور بیان کرد. محور اول، عبارت است از؛ نظام سلسلهمراتبی ارزشها: این تحقیق اثبات میکند که احکام تکلیفی پنجگانه (واجب، مستحب، مباح، مکروه و قبیح) یک سیستم ارزشگذاری کامل را تشکیل میدهند که بر پایه معیار عقلانیِ «استحقاق مدح و ذم» بنا شده است.
وی افزود: محور دوم، استقلال اخلاقی عقل است. محقق حلی با تفکیک دقیق میان «قبیح» و «حرام»، نشان میدهد که عقل انسان توانایی درک زشتی افعال را مستقل از خطاب شرعی دارد؛ این امر راه را برای پیوند اخلاق عقلانی و وحیانی هموار میکند.
دکتر خوانساری در ادامه گفت: محور سوم، ماهیت الزام اخلاقی است. طبق این پژوهش، یک امر اخلاقی زمانی معتبر است که دارای سه رکن باشد: صیغه مخصوص، استعلاء (مرجعیت برتر) و قصد جدی (اراده خیرخواهانه).
وی افزود: محور چهارم، توسعه مسئولیت اخلاقی است. با تکیه بر قاعده «مقدمه واجب»، مسئولیت اخلاقی از خودِ فعل فراتر رفته و شامل فراهمسازی مقدمات و شرایط تحقق خیر نیز میشود؛ این نگاه اخلاق را از حالت انفعالی به کنشگری فعال تبدیل میکند.
ایشان در پایان تاکید کرد: این گزارش تأکید میکند که اصول فقه در اندیشه محقق حلی، یک الگوی معرفتی برای تبیین نسبت میان عقل، اراده و ارزش در رفتار انسانی است که میتواند زیربنای «فلسفه اخلاق استنباطی» قرار گیرد.
لازم به ذکر است همایش علمی "مدرسه اصولی حله" با مشارکت و همکاری پژوهشگاه قرآن و حدیث و مرکز تراث حله وابسته به عتبه عباسیّه در تاریخ 20 بهمن ماه 1404 در شهر حله عراق برگزار شد. در این رویداد علمی با حضور استادان و پژوهشگرانی از ایران و عراق، به بررسی میراث اصولی حله پرداخته شد.
عناوین برخی از مقالات که در این همایش علمی ارائه شد به قرار ذیل می باشد:
1) کاربست دادههای علم اصول در تحلیل آیه اولی الامر از منظر علامه حلی
دکتر مهدی نصرتیان اهور
2️) کاربست اندیشههای اصولی محقق حلی در نظامسازی اخلاقی: واکاوی کتاب «معارج الأصول»
دکتر محمدامین خوانساری
3️) نقش اندیشههای اخلاقی در اجتهادات مدرسه اصولی حله
حجتالاسلام دکتر سیدمحمدباقر میرصانع
4️) روششناسی علامه حلی در تشخیص موضوعات فقهی
حجتالاسلام دکتر سیدمحمدحسن حکیم و آقای یاسر خانی
5️) تأثیر مدرسه حدیثی-اصولی حله بر مدرسه حدیثی بحرین
دکتر مهدی سلیمانی آشتیانی
6) بررسی تطبیقی مدرسه اصولی حله و تأثیر آن بر مدرسه اصولی معاصر
آقای سیدمصطفی شرافت
دریافت اخبار و برنامه های پژوهشگاه قرآن و حدیث در پیام رسان ایتا
